Darbe olmazsa rejim çöker; İran'da Kasım Süleymani, cumhurbaşkanı mı oluyor?


İran Haberleri - ZERnews: İran’da bir süredir devam eden "askeri liderlik" krizi ülke gündemini işgal ediyor. Söz konusu tartışma son günlere birçok önemli gazetede de geniş yer aldı.

Eski ve ılımlı bir parti olan Özgürlük Hareketi Partisi'ne göre İran sistemi bir çöküşün eşiğinde.

"KASIM SÜLEYMANİ BİZİ KORUYABİLİR"

Tahran’da faaliyet yürüten Devrim Muhafızları’na bağlı Ensar-ı Hizbullah’ın lideri Hüseyin Allah Kerim’in birkaç gün önce yaptığı, "Bugünkü durumdan General Kasım Süleymani ülkemizi kurtarabilir" açıklaması tartışmaların kapısını açtı.

Kerim, ülkede tanınan bir isim. İran ile Irak arasında yaşanan ilk Körfez Savaşı’ndan sonrası, 1990’ların başında Ensar-ı Hizbullah’ın kurucusu olarak biliniyor.

"HÜKÜMET ORDUNUN KONTROLÜNE GEÇMELİ YOKSA REJİM ÇÖKER"

Ensar-ı Hizbullah hareketi  baskı gruplarına liderlik ediyor. Hareket, İran’da Ali Ekber Haşimi Rafsancani ve reformcu Muhammed Hatemi sürecinde iki cumhurbaşkanlığı döneminde de baskı gruplarına liderlik ediyordu. Söz konusu dönemde muhafazakâr kanadın lobici faaliyetlerindeki araçlarından biriydi. Bu gruplar, hükümetin ordunun kontrolüne geçmesi gerektiğini, aksi durumda rejimin çökeceğini savunuyor.

"ÇÖKÜŞÜN ÇÖZÜMÜ DARBE"

Hüseyin Allah Kerim, her ne kadar İran siyasetinde etkin bir isim olmasa da Devrim Muhafızları ve onu destekleyen muhafazakârların darbeci eğilimini yansıtıyor. Bu yaklaşıma göre İran sisteminin çöküşten kurtulmasının yegâne yolu militarizasyondan geçiyor.

"İRAN REJİMİ RIZA ŞAH İLE AYNI SÖYLEME SARILIYOR"

“Militarizasyon” fikri İran için yeni değil. Askeri çözüm söylemi, İran kamuoyuna yüzyıl öncesinden bu yana gündemde olan tartışmalı bir modeli hatırlatıyor. Bu model, 20’inci yüzyılın başlarında diktatör olarak tanımlanan Pehlevi sisteminin kurucusu Rıza Şah’a dayanıyor. Rıza Şah gücünü, yine sistemin çöküşünün tartışıldığı bir dönemde ordu aracılığıyla genişletmişti. Şah rejimini deviren İslamcı muhafazakârlar da bugün Rıza Şah ile aynı söyleme sarılıyor.

"ASKERİ CUMHURBAŞKANLIĞI" ÖNERİSİ

"Askeri Cumhurbaşkanlığı" önerisi Rıza Şah Pehlevi modeliyle sınırlı değil. Bugün iktidardaki Ruhani, 1980’lerin ortalarında "Peygamber Halkası" karargâhının ve hava savunmanın komutanı olarak görev yapmıştı. Ayrıca, İran Devrim Muhafızları Ordusu medyası "Askeri Cumhurbaşkanlığı"nın ordunun değil, Devrim Muhafizları'nın kontrolünde olması gerektiğini savunuyor.

Devrim Muhafizları'nın askeri Cumhurbaşkanı önerisinin kamuoyunda Birinci Körfez Savaşı’nda Devrim Muhafızları’nın iki lideri, Muhsin Rızai ve Muhammed Bekir Galibaf’a önerildiği öne sürülüyor. Söz konusu 2 isim de Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olmuş ancak başarı elde edememişlerdi. Galibaf üç kez, Muhsin Rızai ise iki kez seçimleri kaybetti.

İran’daki seçimlere göre halkın "Askeri Cumhurbaşkanlığı”na destek vermediğini ortaya koyuyor. Rızai ve Galibaf’ın yanı sıra Milli Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Şemhani’nin de seçimlerde başarı elde edememesi bunun en net kanıtı.

İlginç olan ise halkın orduya karşı duyduğu hoşnutsuzluk sebebiyle asker kökenli Rızai’nin ve Galibaf’ın seçim kampanyalarında kendilerini ordudan ayrılmış sivil siyasetçiler olarak tanıtmaya çalışmasıydı.

En güçlü aday Kasım Süleymani

Askeri Cumhurbaşkanlığı söyleminin teorisyenleri bu hoşnutsuzluğu analiz ederek halk arasında popüler olabilecek “askeri kahraman” profilini öne çıkartmaya çalışıyor. Bu profil için de en uygun isim İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani.

Bu sebeple Süleymani’nin portreleri sinemadaki reklamları, panoları, televizyon reklamlarını, muhafazakâr gazetelerin birinci sayfalarını ve etkinliklerini kaplıyor. Süleymani’nin bugüne kadar cumhurbaşkanlığına aday olmayacağına dair her hangi bir açıkla yapmaması da dikkat çekiyor.

Kasım Süleymani, söz konusu çevrelerin perspektifinden İranlı olmayan kuvvetleri kullanarak ve ancak rejim ideolojisine inanarak bir fark yaratabildi. Bu, kaynakları az harcadığı ve İran’a daha fazla kâr getirdiği anlamına geliyor.

Velayet-i Fakih yanlısı Şii mezhebi ideologlarına göre “Süleymani Şiileri Afganistan, Pakistan, Irak, Suriye ve Lübnan’dan birleştirmeyi başaran ve onları tek bir hedefe yönlendiren stratejik bir isim.

Hüseyin Allah Kerim’in, “Bugünkü durumda General Kasım Süleymani ülkemizi kurtarabilir” açıklaması bu bağlamda önemsenmesi gereken bir mesaj.

Ancak konu bu kadar basit değil. Zira son yıllarda Devrim Muhafızları, yedi farklı baştan oluşan bir ejderhaya dönüşerek İran’ı yutuyor ve farklı ilgi alanlarına sahip farklı gruplarla yarışıyor. Bu grupların hepsi Kasım Süleymani’yi kabul etmiyor.

"Devrim Rehberi" sıfatıyla sistemin en üst makamında oturan Ali Hamaney’in prostat kanseri olması ve ölümünün ardından rejime nasıl bir yönetimin hâkim olacağı tartışmaları reformistleri askeri darbe olasılığı nedeniyle endişelendiriyor. (Şarku'l Avsat Türkçe)

Tıkla & oku / İlgili Konular: