Zazaca nedir? Zazalar'ın Kürdistan mücadelesine katkı ve liderlikleri - Bedel Boseli

Tarihte kendilerini "KIRD" yada "KIRMANC" olarak tanımlayan ve son zamanlarda kendileri için "Zaza" ismi GENEL OLARAK kullanılan bu Kürt grubunun 20. yüzyılın başında ve dahi şimdi, Kürdistan özgürlük ve bağımsızlık mücadelesinde Kürtlere liderlik yaptığını biliyor muydunuz?

Bedel Boseli | ZERnews

20. yüzyılın başında kurulan ilk Kürdistani örgütlerinin kurucuları ve günümüz KDP, PSK ve HDP liderleri Zaza Kürdü'dür...

HER ZAMAN KENDİLERİNİ "KÜRT" OLARAK İSİMLENDİRDİLER

Herşeyden önce şunu bilmekte fayda var, günümüzde "Zaza" olarak nitelendirilen Kürt toplumu kendisi için "KIRD" yani "KÜRT" derken, Kurmanci konuşan Kürtler için de "KIRDASİ" yani "KÜRDÜMSÜ" der.

Kendileri için "KIRD" isimlendirmesini kullanmayanları da konuştukları lehçe için "KIRMANCİ" der.

"Zaza" ismi eskiden bir aşiret ismi olarak ön plana çıkarken, son zamanlarda "Kırmanci" / "Kirdi" konuşanların tümü için geniş olarak kullanılmaya başladı.

KIRMANCİ YADA ZAZAKİ LEHÇESİ

Buna benzer örnek "SORANİCE"dir. Kendileri için "Kürt" lehçeleri için "KURMANCİ" diyen bu Kürt toplumunun lehçesi için son yıllarda "Soranice" denmeye başlandı. Halbuki konuştukları lehçe öz be öz Kurmanci Kürtçesidir, bütün yazılı ve sözlü eserlerinde kendileri için tarihte hep Kurmanc demişlerdir. Soran ise merkez kentlerinden biri olup bu isim ile anılmaya başlandılar.

Kürtçe'nin lehçeleri arasında çapraz bir bağlantı söz konusudur:

Kirdkî (Zazaca) ile Kurmanci'nin grammeri aynıdır.
Goranice ile Soranice'ni grammeri aynıdır.

Kirdki (Zazaca) ile Goranice'nin kelimeleri benzerdir.
Kurmanci ile Soranice'nin kelimeleri benzerdir.
Not: Kurmanci ile Zazaki arasındaki grammer benzerliği "Şimdi Zaman" konusunda değişiklik gösteriyor.
Nitekim artık "KIRD" Kürtleri için kullanılan "ZAZA" ismi Kürdistan Devleti için 20'inci yüzyılda mücadele eden, bedeller ödeyen bir aşiretin ismidir. Benzer şekilde kendileri için "Dimili" de deniliyor. Ve "Dimili" de bir aşiretin ismidir. Tıpkı Soranice'deki durum görülüyor.

TARİHTE VE GÜNÜMÜZDE KÜRDİSTAN'IN SİYASİ LİDERİ VE ÖNCÜSÜ OLDULAR

20'inci yüzyılın başında kurulan Kürdistani kurum ve örgütlerin kurucuları arasında Zaza Kürtleri vardı. İlk Zazaki mevlidi yazan Kürt yurtseveri Ehmedê Xasi, Şeyh Said gibi şahsiyetler Zaza Kürtleriydi. Ehmedê Xasî Zazaca olarak yazdığı Mevlid-i Şerif'in dili için "Mewludê Kirdi" (Kürtçe Mevlüt) demişti.

20'inci yüzyılın başında; Kürdistan Azmi Kavi Cemiyeti, Kürt Teavün ve Terakkıi Cemiyeti, Kürdistan Azadi Hareketi ve diğer Kürdistani örgütlerin kurucuları arasında Zaza Kürtleri yer alıyordu. Bu Zaza Kürt şahsiyetler arasından bazılarının isimleri şöyle: Kurdizade Ahmet Ramiz, Dr. Fuat, Teyyib Ali, Şadiyê Paloyi...
1914'te Kürdistan Devleti için savaşan Kürt lider Mela Selim yine Zaza idi.

Bu gibi örnekler çoğaltılabilir, ancak hemen yakın döneme gelelim;

1960'lardan sonra da Türkiye'de Kürdistani mücadele veren Kürdistan Demokrat Partisi (KDP)'nin liderliğini hep Zaza Kürtleri yaptı. Kürdistan mücadelesi veren bu lideler: Sait Elçi, Faik Bucak, Sait Kırmızı Topraktı gibi isimlerdi.

Şimdi de (2017) KDP-Bakur'un Başkanı Zaza Kürtleri'nden Sertaç Bucak'tır.

Yine Kürdistan Sosyalist Parti (PSK)'nin lideri Mesut Tek'tir. Kendisi de Zaza Kürt'tür.

Son olarak Kürtlere liderlik yapan Halkların Demokratik Partisi (HDP) Eşbaşkanı Selahattin Demirtaş'ın Zaza Kürdü olduğu örneği verilebilir. (Bedel Boseli) .

Tıkla & oku / İlgili Konular: